Tussentijds Ontwaken

In het ontwerpend onderzoek Tussentijds Ontwaken staan de ‘lege’ en onbestemde ruimtes centraal die veelal rond grote ontwikkellocaties te vinden zijn. Studio Papaver onderzocht hoe de kracht van deze sluimerplekken via tijdelijk gebruik ingezet kan worden voor de ontwikkeling van de stad. Het project bestaat uit twee delen: een manifest dat ingaat op de benodigde mentaliteit voor het waarlijk gebruik van de tussentijd en een casus in de Tilburgse Spoorzone. De belangrijkste stelling is dat tijdelijk gebruik van tussentijdlocaties op twee schaalniveaus betekenis moet hebben. De tijdelijke ingreep moet zich wortelen in het lokale krachtenveld en de eigenheid van de plek, aanhakend op een lokale urgentie, maar tevens dienen de ingrepen gezamenlijk bij te dragen aan een bovenlokale urgentie, behoefte of probleem. De twee projectdelen kunnen onafhankelijk van elkaar gelezen worden, maar ze vormen tegelijkertijd een verrijking en verdieping van elkaar.

In het project is samengewerkt met andere, aanvullende disciplines. Sociaal geograaf Jan van Duppen van City Rhythms heeft de sluimerplekken onderzocht op hun gebruik, betekenis, ritme en anekdotes. Lindy Schuin en Marc Haufe van Indymah hebben respectievelijk een fotografische en filmische verbeelding tot stand gebracht van de essentie van de sluimerplekken en culturele dragers uit de voorgestelde stedelijke structuur. Marian Braakensiek heeft als jurist van Oranjewoud de mogelijkheden van tijdelijk gebruik onderzocht voor de vier voorgestelde ontwerpingrepen. En met hulp van Sigrid Schenk van de Rebelgroup en Peter Scholten van Scholten & Van der Meij is een effectenarena tot stand gebracht voor zowel het bovenlokale schaalniveau als het schaalniveau van de individuele sluimerplekken.

Tevens zijn enkele sleutelfiguren van de ontwikkelingen in de spoorzone en de sluimerplekken geïnterviewd, waaronder het projectbureau Spoorzone van de gemeente Tilburg, projectontwikkelaar Volker Wessels, Bouwgroep Moonen en Bouwmaatschappij Van der Weegen. Naast de Tilburgers die tijdens het sociaalgeografisch deelonderzoek en de serie veldwerkbezoeken zijn geïnterviewd, is in het project teven samengewerkt met enkele lokale voelsprieten in Tilburg. Zij zijn af en toe met specifieke Tilburg-vragen benaderd om het onderzoek een stap verder te brengen. Deze voelsprieten zijn Jan Karremans, Henk en Anja van Valen, Peter van Schie en Wim Verhoeven.

Gedurende het project heeft een onafhankelijke klankbordgroep het project voorzien van inhoudelijke aanvullingen en aanscherpingen. Deze klankbordgroep bestaat uit Evelien Pieters van Buro Evelien Pieters, Bas van der Pol namens Architectuurcentrum CAST, Martijn Honselaar van Ontwerplab, Wim Voogt van OKRA Landschapsarchitecten en Bas Spierings van de Universiteit Utrecht – faculteit Stadsgeografie.

Het project is mogelijk gemaakt door bijdragen van het Stimuleringsfonds voor Architectuur, de Provincie Noord-Brabant en de gemeente Tilburg.